27 01 2014

'can-baz,cam-baz,zengin-fakir...'

can-baz,cam-baz,zengin-fakir... |  görsel 1

RUM

Rum tabiri esasen İtalya’daki Roma kentinin şark dillerinde geçen adı.

*

ÇAKIRKEYİF

Çakırkeyifteki çakır,alaca mavi renk anlamındaki çakır değil,şarabın asıl Türkçe olan adı çakır.

*

ZENCİ

Zencinin orijinali zangi Farsçadır.Arapçası zanci olur.

*

MENKUL

Türkçedeki esas kullanımı Menkul Kıymetler Borsası’ndaki gibi ‘taşınır’ –yani cebine koyup götüreceğin gibi bir şey.

*

ŞİDDET

1960’ların sonu veya 70’lerin başı olmalı,TRT’de şiddet eylemleri diye bir tabir türedi.

*

DEYYUS

Deyyus kelimesinin Yunanca Zeus’la bir alakası olup olmadığını sormuş bir okurum.Elcevap:Yoktur.

Arapçada ‘karısını kıskanmayan adam’ anlamlarında kullanılmış.

*

ÜSTADE

Hamil’den hamile (taşıyan kadın) olur,valid’den valide (doğuran kadın) olur.Ama mesela darp’tan darbe başka bir hadisedir.

*

JİLET

Markadan türetilen isimlerin en ünlüsü tabii jilet.Rahmetli King Camp Gillette…

Türk malı blucin kumaşı imal eden Kot fabrikasını 1950’li yıllarda Muhteşem Kot adlı bir işadamı kurmuş.

*

PARAGRAF

Paragraf kelime anlamı itibariyle ‘kenar yazı’ demek.Ne alaka?

*

KARAKÖY

Refik Halit’in soyadı oradan değil herhalde.Keskin esprili bir zatmış,soyadı kanunu ile dalga geçmek için,tersinden okunsun diye seçmiş diye anlatılır.

*

YEMİN

Yemin etmek,esasen sağ elini kaldırıp göstermek demek.

*

KAKOFONİ

Kakofoni ise uyumsuz seslerden çıkan kula tırmalayıcı gürültü.

*

ALEVİ

Alevinin alevle filan alakası yok.’Ali’ye mensup,Ali’ci demek.

*

HALLETMEK

hal (durum) başka,hall (çözüm) başka kelime.bir de hülle var...

Mahall ve mahalle daha enteresan.

Hal,sonu ayınla,padişahı tahttan indirme anlamında.O ayrı,bunlarla alakası yok.Sultan Abdülhamid mesela halledilmedi,hal’ edildi.

*

CAMBAZ

Hayatta çözüme kavuşamayacak tartışmalardan biri,can-baz mı,cam-baz mı?Belki ikisi ayrı kelimdedir,zamanla birleştiler.

*

ZENGİN,FAKİR

Efendim Türkçe fakir bir dildir.Ne münasebet en zengin dildir,Sümerler de Türk’tür.Al sana vatan haini!Kahrol,faşist!

Zengin Farsça,aslı sengin,’ağır’demek.Fakir Arapça,çoğulu fukara.Zenginin Arapçası gani,fakirin Farsçası derviş oluyor.

*

Sevan NİŞANYAN (kelimebaz-1,Everest yayınları)

*

 

0
0
0
Yorum Yaz