11 11 2015

"efradını cami ağyarını mani..."

efradını cami ağyarını mani... |  görsel 1

 

 

Selçuk Altun’un Kitap İçin yazılarından birinde rastladım;

Samsunlu şair,çevirmen Tozan Alkan’ın

“Çeviri Dedikleri” isimli kitabına.

Mu yayınlarından çıkmış.Biraz da duygusal sebeplerle aldım hemen.

120 sayfalık,çeviriyle ilgili düşündüren kısa kısa görüşler.

Yazarın kendi ifadesiyle:

“Çevirmenlerin ve çeviriye kafa yoranların çeviri hakkında ne düşündüklerini merak ettim araştırdım.

Çeviriyle ilgili ne demişler,çeviriyi nasıl tanımlamışlar vb…”

Küçük Prens kitabı üzerindeki telif kalkınca,ortada farklı yayınevlerinin elinden çıkmış yeni baskıları dolaşmaya başladı.

Elbette güzel bir şey.

Ama yayınlanan kitapların ne kadar aslını yansıttığı konusunda rivayet mevcut.

Bu da çevirmenin sadakati ve yetkinliğinden sanırım.

Böyle olunca çeviri kitaplarda,çevirmen adına da dikkat edilmeye başlandı.

Sonuçta çevirmenin değil,yazarın düşüncelerine ulaşmak için okunuyor kitaplar.

Kitap önsözden itibaren merak uyandırarak başlıyor:

*

“Tanımın tanımını,”efradını cami,ağyarını mani” olarak yaparlar.

Efrat fert’in çoğulu.

Ağyar ise “başkaları,yabancılar” demek.

Sözün anlamı şu:

Tanıdıkları içeren,yabancıları dışlayan.

Çeviri sözcüğünü ilk Nurullah Ataç kullandı.Dilci Ataç bile emin değildi bu sözcüğün tutup tutmayacağına.

Şöyle diyordu tercümeye ilişkin:

“Tercüme yerine çeviri,çevirim gibi bir sözcük bulsak,nasıl diyorlar?...Uydursak daha iyi olacak ya,kızarlar gene.”Anlamıyoruz” diye tuttururlar,

benim de sinirlerim bozulur.İyisi mi,uyayım onlara,ben de tercüme diyeyim.”

Çeviri sözcüğü zamanla oturdu dilimize.O günden bugüne alınan yol sadece çevirinin adıyla ilgili değil.

Çeviri 70’lerden beri artık bilim olarak kabul ediliyor.

80’lerden itibaren de üniversitelerde bağımsız bir bölüm olarak hizmet veriyor.”

*

“Çeviri yanıltır.” (Afşar Timuçin)

*

“Şiir çevirisi daha çok su kaldırıyor.Zaten kaygan bir alanda çalışıyorsunuz.Sözü öyle söyleyeceğinize böyle söylediğinizde kıyamet mi kopar!” (Afşar Timuçin)

*

“Bence insan şiir çevirisine,kendi de en azından gizli bir şairse,yani şiir denilen bestenin notalarından yeterince anlıyorsa girişmeli.” (Ahmet Cemal)

*

“Çevirmenin görevi yazarın konuştuğu yerde konuşmak,sustuğu yerde susmaktır.” (Ahmet Cemal)

*

“Şiir tercüme edilemiyor.Daha ilk kelimede her şey,yani bütün füsun kayboluyor.” (Ahmet Hamdi Tanpınar)

*

“Tercüme edilecek eser,şaheser olmadıkça,nakil için ihtiyar edilen zahmet beyhude bir emektir.” (Ahmet Haşim)

*

“Şiir başka bir dile çevrilemeyen şeydir.” (Ahmet Haşim)

*

“Dilimizin fakir kalmasının başlıca sebebi,tercümenin yokluğudur.” (Ahmet Hamdi Tanpınar)

*

“Bir başka yaşamın anlatısını oluşturan dille üretilmiş bir yapıt (yani şiir) bir başka dile dönüşebilir mi?...” (Akakura Kakuzo)

*

“Olabildiğince bağlı,gerektiğince özgür.” (Alman Atasözü)

*

“Her kim ilk yazarın dağarcığından çıkarıp atar ya da ilave eder çeviri hırsızıdır.” (Andrew Marwell)

*

“Çeviri,sevgiliyi peçe üzerinden öpmeye benzer.” (Anonim)

*

“Dünyayı size getirmeye devam etmelerini istiyorsanız,çevirmenlerinizin yanında olun.” (Aslı Biçen)

 

 

 

0
0
0
Yorum Yaz